Dzieci świat(ł)a. Z ulicy do bezpiecznej przystani w Don Bosco Fambul
Nie każde dziecko ma dom. Nie każdy ma kogoś, kto go szuka.
W stolicy Sierra Leone, we Freetown, mnóstwo dzieci żyje w dzielnicach nędzy. Ich codzienność to labirynty wąskich przejść, po których chodzą szczury, góry wyrzuconych przez ocean śmieci, widok ludzi otumanionych używkami, unoszący się w powietrzu zapach fekaliów.
Pozbawione dachu nad głową, dostępu do higieny, opieki zdrowotnej, edukacji i jakichkolwiek możliwości rozwoju zbierają puszki, żebrzą, handlują wodą i orzeszkami, podejmują drobne prace na straganach, albo decydują się na inne, ryzykowne strategie: kradną, dołączają do gangów, parają się prostytucją – wszystko po to, żeby przetrwać.
Jednak tam, gdzie jest ciemność, tam musi być też i światło – i to dosłownie. To właśnie nocą pracownicy społeczni Don Bosco Fambul wyruszają na ulice w poszukiwaniu opuszczonych dzieci i młodzieży. W świetle latarek odnajdują je – by dać im szansę na nowy początek.
W Don Bosco Fambul dzieci, które żyły na ulicy otrzymują schronienie, wyżywienie, edukację, opiekę zdrowotną, pomoc prawną i wsparcie psychiczne. Na terenie ośrodka działają 4 sheltery (*domy): Girls’ Shelter (dla dziewczynek, które doświadczyły wszelkich form przemocy), Girls’ Shelter Plus (dla nastolatek, które utrzymywały się z prostytucji), CCC (dla chłopców ulicy), Group Home (dla starszych chłopców w kryzysie bezdomności), a także szkoła, warsztaty zawodowe (warsztat automechaniki, spawania, krawiectwa, kosmetologii i fryzjerstwa, gastronomii), szpital i centrum terapii.
Gdy dowiedziałam się, że będę pracowała jako wolontariuszka wśród dzieci, które żyły na ulicy i doświadczyły wszelkich form przemocy, gdy usłyszałam historie niektórych z nich: 4 – letniego Mohameda, którego matka chciała sprzedać za 1 $ na narkotyki, albo Zainab, na którą matka wylała roztopiony plastik, przed moimi oczami stanął obraz dzieci psychicznie złamanych, skrajnie przestraszonych i nieufnych. Tymczasem, gdy przybyłam na placówkę, zaskoczyło mnie, jak naturalnie i zdrowo zachowują się te dzieciaki; jak szczerze potrafią śmiać się i cieszyć z najdrobniejszych rzeczy, jaką okazują otwartość. Jest to efekt pracy social workerów, nauczycieli, terapeutów i księży salezjanów, a także sposobu, w jaki prowadzona jest placówka. Każda sfera: zarówno fizyczna (schronienie, wyżywienie, opieka medyczna), psychiczna (centrum terapii), umysłowa (edukacja), emocjonalna (zabawa) i duchowa (modlitwa) zostaje zaopiekowana i połączona ze sobą w harmonii. Mam tutaj na myśli, że w Don Bosco Fambul podopieczni mają czas zarówno na naukę, jak i na zabawę, na pracę i odpoczynek, a także na modlitwę – w takich proporcjach, jakie są dla nich zdrowe.
Moim zadaniem na placówce było dokumentowanie codziennych aktywności dzieci i personelu. Pracowałam najpierw w terenie, gdzie robiłam zdjęcia i video, a następnie w studio, gdzie zgrywałam materiały i porządkowałam je w folderach. Mój dzień wyglądał tak, że po porannej modlitwie, śniadaniu i szkolnym apelu pakowałam aparat i szłam w teren – do szkoły, do jednego z warsztatów zawodowych albo do therapy centre. Początkowo uchwycenie naturalnych momentów było wyzwaniem, bo aparat był dla dzieci czymś nowym – ustawiały się w różne śmieszne pozy i wygłupiały przed kamerą. Jednak w miarę oswojenia się ze mną i ze sprzętem wracały do swojej codziennej rutyny. Dzięki temu łatwiej było mi uchwycić proste, naturalne sceny codzienności.
Gdy już zebrałam materiały, szłam do studia, żeby zgrać je i uporządkować. Gdy kończyłam, rozpoczynała się pora obiadowa. Po obiedzie piłam kawę, rozmawiałam z bliskimi i po prostu odpoczywałam, a później znowu szłam do studia, albo na różne zajęcia, żeby kontynuować kolekcjonowanie kadrów.
O godz. 17:00 rozpoczynało się oratorium – czyli czas wspólnej zabawy. Oprócz robienia zdjęć i video, organizowałam zajęcia animacyjne dla tych dzieci, które ze względu na różne kontuzje nie mogły grać razem z innymi w piłkę. Po raz kolejny doświadczyłam, jak niewiele potrzeba, żeby przeprowadzić dobrą zabawę. Czasami wystarczy zwykły sznurek (skakanie, limbo), kawałek ziemi i patyk (kółko i krzyżyk), albo po prostu dłonie (omse-madomse). Najważniejsze są otwartość i pomysłowość.
Wieczorem przychodził czas na wspólną modlitwę, najczęściej różańcową. W poniedziałki odmawialiśmy różaniec przy każdym z shelterów, we wtorki i w piątki przy grocie z figurą Świętej Rodziny, w środy, soboty i niedziele w kaplicy, a w czwartki adorowaliśmy Pana Jezusa w kościele. Za każdym razem na nowo zaskakiwało mnie i wzruszało, z jakim zaangażowaniem i wiarą dzieci i młodzież śpiewały pieśni maryjne oraz prowadziły modlitwy.
Kolejnym punktem dnia była kolacja – czas pobycia razem we wspólnocie. Po kolacji często jeszcze wracałam do studia, żeby zrobić miejsce nie tylko w aparacie, ale też w sobie. Spisywałam momenty, które nagromadziły się we mnie w ciągu dnia, zarówno te trudne, jak i te piękne chwile, spojrzenia, gesty, słowa, które w jakiś sposób mnie poruszyły: np. ten moment, gdy po szkolnym apelu podbiegła do mnie jakaś dziewczynka, chwyciła mój misyjny krzyżyk i przybliżyła mi go do ust, abym go pocałowała; albo pełne zaskoczenia i ulgi spojrzenie Ibrahima, gdy po tym, jak przepuściłam bramkę, obudziła się we mnie wewnętrzna 13-latka, która przecież kochała grać w piłkę nożną – przebiegłam całe boisko i strzeliłam gola wywołując radość nawet u chłopców z przeciwnej drużyny; albo gdy podczas wieczornej modlitwy przy grocie patrzyłam w księżyc, wsłuchiwałam się w śpiewane przez dzieci pieśni maryjne i czułam bliskość małej Kadiji, która zasnęła oparta o moje kolana; albo ten moment, gdy Jacob pobłogosławił mnie na dobranoc, kreśląc na czole znak krzyża…
Spisując te chwile, czułam w sercu wdzięczność i wzruszenie – bo po raz kolejny doświadczałam, że poprzez czyste spojrzenia dzieci, poprzez ich pełne prostoty i piękna gesty i słowa Bóg mówi, jak bardzo mnie kocha. Poruszało mnie również to, że rzeczywistość tych dzieci, to teraz: ciepła bułka i herbata, czysty mundurek, pięknie pomalowane klasy szkolne, zapach obiadu, kolorowe zabawki, uśmiechnięci dorośli, Jezus… Jezus, który szuka, Jezus, który odnajduje, Jezus, który niesie światło poprzez drugiego człowieka.
fot. Edyta Makar
Bądź na bieżąco!
